Bilmeniz gereken noktalar:

• Ürün tanımı: "Meyan kökü yağı" genelde yağ maserati veya yağda çözünen ekstre olur. Glisirizin suda çözündüğü için bu ürünlerde az bulunur; asıl etkin bileşen glabridindir. Bu yüzden tedarikçinin COA'sı belirleyicidir.
• Kanıt düzeyi: Faydaların çoğu kök ekstreleri üzerindeki geleneksel kullanıma, laboratuvar ve küçük klinik çalışmalara dayanıyor. Yağ maserati için güçlü klinik veri azdır, metinde bu açıkça belirtildi.
• Güvenlik bölümü: Bu bir çerçeve; nihai formülasyon için yetkili bir güvenlilik değerlendiricisinin imzalı raporunun yerini tutmaz. AB tarafında 1223/2009 sayılı Tüzük, Türkiye tarafında 5324 sayılı Kanun ve 2023 tarihli Kozmetik Ürünler Yönetmeliği esas alındı.
• Doğrulama: Meyan kökü ekstresinin AB eklerinde ayrı bir madde olarak yer almadığını bilgim dahilinde yazdım; INCI adını ve güncel listeleri CosIng ve resmî metinlerden teyit edin.

Glycyrrhiza glabra L. (Fabaceae) · Türkçe sürüm · Bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi veya hukuki tavsiye değildir.

1. Giriş

Meyan (Glycyrrhiza glabra), Anadolu'da, Akdeniz havzasında ve Orta Asya'da yetişen çok yıllık bir baklagildir. Kökü yüzyıllardır şurup, çay, öksürük ve mide şikâyetleri için geleneksel olarak kullanılmıştır. Günümüzde kök ekstreleri gıda, bitkisel ürün ve kozmetik sektörlerinde yaygındır.

Terim notu: Piyasada "meyan kökü yağı" adıyla satılan ürünler çoğunlukla (a) kurutulmuş kökün bir taşıyıcı yağda bekletilmesiyle elde edilen yağ maserati, (b) yağda çözünen fraksiyonları içeren CO₂ veya yağ-çözünür ekstre ya da (c) ekstrenin yağ içinde dispersiyonudur. Gerçek bir uçucu (esansiyel) meyan yağı nadirdir. Glisirizin suda çözünen bir bileşik olduğundan yağ bazlı ürünlerde glisirizin düzeyi genellikle düşüktür; aktif profili ağırlıklı olarak glabridin ve diğer lipofilik flavonoidlerden oluşur. Bu nedenle her ürün için tedarikçi spesifikasyonu ve analiz sertifikası (COA) belirleyicidir.

2. Önemli bileşenler

• Glisirizin (glisirizik asit): Triterpen saponin; anti-inflamatuvar ve antiviral etkileriyle bilinir, tatlandırıcı gücü yüksektir. Sistemik yan etkilerin ana sorumlusudur.
• Glabridin: Lipofilik izoflavan; tirozinaz inhibisyonu (ten aydınlatma), antioksidan ve anti-inflamatuvar etki.
• Likuiritin, izolikuiritigenin ve diğer flavonoidler: Antioksidan etkiler.
• Likokalkon A: Esas olarak G. inflata türünde bulunur; kızarıklığı azaltıcı etkisiyle bilinir.

3. İnsan sağlığı için olası faydalar

Aşağıdaki bilgilerin büyük bölümü kök ekstreleri için geleneksel kullanım, laboratuvar ve sınırlı klinik çalışmalara dayanır; yağ maseratın kendisine ait güçlü klinik veri azdır.

• Sindirim sistemi: Glisirizini uzaklaştırılmış meyan (DGL) preparatları, hazımsızlık ve mide rahatsızlıklarında kullanılmaktadır. Veriler sınırlıdır.
• Üst solunum yolu: Geleneksel olarak boğaz ağrısı ve öksürükte mukozayı yatıştırıcı/balgam söktürücü olarak kullanılır. Avrupa İlaç Ajansı (EMA/HMPC) meyan kökü için geleneksel kullanım monografına sahiptir.
• Antiinflamatuvar ve antioksidan etkiler: Hücre ve hayvan çalışmalarında gösterilmiştir; insanda kesin sonuçlar için daha fazla çalışma gerekir.
• Karaciğer: Glisirizin enjekte formu bazı ülkelerde (ör. Japonya) kronik hepatit için ilaç olarak kullanılmıştır. Bu, yağ ürünleri için geçerli bir kullanım değildir.
• Deri (topikal): Atopik dermatitte meyan jeli ile kızarıklık, şişlik ve kaşıntıda azalma bildiren küçük çalışmalar vardır. Glabridin içeren ekstrelerle hiperpigmentasyon ve melazma üzerine ön çalışmalar mevcuttur.
• Masaj ve vücut bakımı: Yatıştırıcı ve bakım amaçlı kullanımı yaygındır; tıbbi bir tedavi iddiası taşımamalıdır.

Önemli: Yağ ürününü ağızdan almak yaygın bir kullanım değildir ve önerilmez. Ağızdan meyan kullanımında sınırlar için Bölüm 6'ya bakınız.

4. Kozmetik alanında kullanımı

Formülasyon notları:

• Glabridin ısı, ışık ve oksijene duyarlıdır; koyu renkli, hava geçirmeyen ambalaj ve tokoferol gibi antioksidanlar önerilir.
• Yağ maseratlarda kök tamamen kuru olmalıdır; nem, mikrobiyal bozulma ve acılaşmaya yol açar.
• Doğal sarı-kahverengi renk, kumaşta leke bırakabilir.
• INCI adı tedarikçiye göre değişir (ör. Glycyrrhiza Glabra Root Extract veya yağ içindeki ekstre). Doğru adı CosIng veritabanından ve tedarikçi belgesinden doğrulayın.
• Etkinlik iddiaları (aydınlatma gibi) için ürün özelinde destekleyici veri gerekir.

5. Güvenlik değerlendirmesi: genel profil

Kozmetik Ürün Güvenlik Raporu, nihai formülasyon için hazırlanır. Aşağıdaki çerçeve, bir meyan kökü yağı hammaddesi için değerlendirilmesi gereken başlıkları özetler; yetkili değerlendiricinin hazırlayacağı imzalı raporun yerini tutmaz.

1. Kimlik ve spesifikasyon: Bitki kısmı, ekstraksiyon yöntemi, taşıyıcı yağ, glisirizin ve glabridin içeriği.
2. Safsızlıklar: Ağır metaller (Pb, As, Cd, Hg), pestisit kalıntıları, mikotoksinler, mikrobiyolojik kalite, çözücü kalıntısı.
3. Toksikolojik profil: Cilt tahrişi, göz tahrişi, duyarlılaşma (alerji), fototoksisite, genotoksisite ve gerekiyorsa tekrarlı doz verileri.
4. Maruziyet: Ürün tipi, uygulama miktarı, sıklığı, kullanım bölgesi; sistemik maruziyet dozu (SED) hesabı.
5. Güvenlik payı (MoS): NOAEL / SED; genel kabul gören eşik en az 100'dür.
6. Sonuç ve uyarılar: Kullanım koşulları, yaş grupları ve etiket uyarıları.

Topikal risk özeti:

• Cilde uygulamada sistemik emilim düşüktür; glisirizin kaynaklı hipertansiyon riski kozmetik kullanımda beklenmez, ancak yüksek miktarda ve geniş yüzeye sürekli uygulamada değerlendirilmelidir.
• Nadir de olsa alerjik temas dermatiti görülebilir; yama (patch) testi önerilir.
• Taşıyıcı yağ (ör. fındık, badem) alerjen olabilir.
• Hamilelik ve emzirmede kozmetik kullanım için yetkili değerlendirici görüşü alınmalıdır.
• Bebek ve çocuk ürünlerinde daha sıkı değerlendirme gerekir.

6. Ağızdan kullanımda dikkat

Uzun süreli ve yüksek miktarda glisirizin alımı psödoaldosteronizm (tansiyon yükselmesi, potasyum düşüklüğü, ödem) yapabilir. Yetişkinlerde günlük yaklaşık 100 mg glisirizin sıkça başvurulan üst sınırdır; hassas kişilerde daha düşük miktarlar da sorun yaratabilir. Şu kişiler kullanmamalıdır veya hekime danışmalıdır: hipertansiyon, kalp, böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar, düşük potasyumu olanlar, hamileler ve diüretik, kortikosteroid, digoksin veya tansiyon ilacı kullananlar.

7. Avrupa Birliği (AB) için güvenlik ve uygunluk çerçevesi

Ana mevzuat: Kozmetik Ürünler Tüzüğü (EC) No 1223/2009.

• Madde 3: Ürün normal veya makul öngörülebilir kullanımda güvenli olmalıdır.
• Madde 4: AB'de yerleşik bir Sorumlu Kişi (Responsible Person) zorunludur.
• Madde 10 ve Ek I: Kozmetik Ürün Güvenlik Raporu (CPSR): Bölüm A (güvenlik bilgisi) ve Bölüm B (güvenlik değerlendirmesi). Yetkin bir güvenlik değerlendiricisi tarafından hazırlanıp imzalanır.
• Madde 11: Ürün Bilgi Dosyası (PIF), son seri piyasaya sunulduktan sonra 10 yıl saklanır.
• Madde 8: İyi Üretim Uygulamaları (GMP); ISO 22716 uyum varsayımı sağlar.
• Madde 13: Piyasaya sunmadan önce CPNP bildirimi.
• Madde 19: Etiketleme (INCI listesi, parti no, PAO, uyarılar).
• Madde 20 ve Tüzük (EU) 655/2013: Ürün iddiaları için ortak kriterler.
• Madde 23: Ciddi istenmeyen etkilerin bildirimi.
• Ek II–VI: Yasaklı maddeler, kısıtlı maddeler, boyar maddeler, koruyucular ve UV filtreleri. Bilindiği kadarıyla meyan kökü ekstresi bu eklerde ayrı bir madde olarak yer almaz, ancak güncel konsolide metni ve CosIng kaydını mutlaka kontrol edin.
• Kılavuz: SCCS Notes of Guidance (güncel baskı) değerlendirme yöntemini belirler.
• Gıda/bitkisel ürün tarafı: Ağızdan kullanım kozmetik değildir; gıda takviyesi veya geleneksel bitkisel tıbbi ürün mevzuatına (EMA/HMPC monografı dahil) girer ve meyan içeren bazı gıdalar için özel etiket uyarıları vardır.

8. Türkiye için güvenlik ve uygunluk çerçevesi

Ana mevzuat: 5324 sayılı Kozmetik Kanunu ve 8 Mayıs 2023 tarihli Resmî Gazete'de (32184 mükerrer) yayımlanan Kozmetik Ürünler Yönetmeliği. Yetkili kurum Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'dur (TİTCK). Yönetmelik AB yaklaşımıyla büyük ölçüde uyumludur.

• Sorumlu kişi: Türkiye'de yerleşik bir sorumlu kişi atanması gerekir.
• ÜTS bildirimi: Ürün, piyasaya arzdan önce Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden bildirilir; firma kaydı EBS ve ÜTS üzerinden yapılır.
• Ürün bilgi dosyası ve güvenlilik raporu: Formülasyon, güvenlilik değerlendirmesi ve üretim bilgilerini içerir. Raporu yeterli niteliklere sahip bir güvenlilik değerlendiricisi hazırlar.
• Zehir Araştırma Merkezi: Ürün güvenlik bilgilerinin ilgili merkeze bildirimi gerekir.
• Türkçe etiket: Zorunludur; içerik (INCI), kullanım uyarıları ve parti bilgisi yer almalıdır.
• Yasaklı/kısıtlı maddeler: Yönetmelik ekleri AB listeleriyle paralel ilerler.
• Piyasa gözetimi ve ihracat: TİTCK denetler; ihracat için kozmetik ürün ihracat sertifikası başvurusu yapılabilir.
• Tedarik zinciri: Doğadan toplanan meyan kökü için ilgili kurumların (Tarım ve Orman Bakanlığı/OGM) toplama ve izin koşulları kontrol edilmelidir.
• Ağızdan kullanım: Gıda takviyesi (Tarım ve Orman Bakanlığı) veya bitkisel tıbbi ürün (TİTCK) mevzuatı geçerlidir; kozmetik olarak satılamaz.

9. AB ile Türkiye'nin karşılaştırması

10. Uygulama için kontrol listesi

1. Tedarikçiden COA, spesifikasyon, taşıyıcı yağ ve glisirizin/glabridin değerlerini alın.
2. Safsızlık ve mikrobiyolojik analizleri yaptırın.
3. Nihai formül için güvenlik değerlendiricisinden rapor alın.
4. Pazara göre sorumlu kişi, CPNP veya ÜTS bildirimini tamamlayın.
5. Etiket, iddia ve uyarıları gözden geçirin; tıbbi tedavi iddiasından kaçının.
6. İstenmeyen etki takip sistemi kurun.

Kaynak ve yasal not

Bu metin genel bilgi içindir; mevzuat güncellenebilir. Uygulamadan önce güncel resmi metinleri (Resmî Gazete, TİTCK, EUR-Lex, CosIng, EMA) ve yetkili bir güvenlik değerlendiricisini esas alın.

Licorice Root Oil: Human Health Benefits, Cosmetic Use and Safety Assessment

Glycyrrhiza glabra L. (Fabaceae) · English version · For information only; not medical or legal advice.

1. Introduction

Licorice (Glycyrrhiza glabra) is a perennial legume growing in Anatolia, the Mediterranean basin and Central Asia. Its root has been used for centuries in syrups, teas, cough remedies and stomach complaints. Today, licorice root extracts are common in food, herbal products and cosmetics.

Terminology note: Products sold as "licorice root oil" are usually (a) an oil macerate made by steeping dried root in a carrier oil, (b) a CO₂ or oil-soluble extract containing the lipophilic fraction, or (c) an extract dispersed in oil. A true volatile (essential) licorice oil is rare. Because glycyrrhizin is water-soluble, oil-based products generally contain little of it; their active profile is dominated by glabridin and other lipophilic flavonoids. The supplier specification and certificate of analysis (COA) are therefore decisive for every product.

2. Key constituents

• Glycyrrhizin (glycyrrhizic acid): A triterpenoid saponin with anti-inflammatory and antiviral activity and intense sweetness. It is the main cause of systemic side effects.
• Glabridin: A lipophilic isoflavan; tyrosinase inhibition (skin brightening), antioxidant and anti-inflammatory activity.
• Liquiritin, isoliquiritigenin and other flavonoids: Antioxidant effects.
• Licochalcone A: Found mainly in G. inflata; known for reducing redness.

3. Possible human health benefits

Most of the following rests on traditional use, laboratory work and limited clinical studies of root extracts. Strong clinical data for oil macerates themselves are scarce.

• Digestive system: Deglycyrrhizinated licorice (DGL) preparations are used for dyspepsia and stomach discomfort. Evidence is limited.
• Upper respiratory tract: Traditionally used as a soothing and expectorant agent for sore throat and cough. The EMA/HMPC has a traditional-use monograph for licorice root.
• Anti-inflammatory and antioxidant effects: Shown in cell and animal studies; more human data are needed.
• Liver: Injectable glycyrrhizin has been used as a drug for chronic hepatitis in some countries (e.g. Japan). This does not apply to oil products.
• Skin (topical): Small studies of licorice gel in atopic dermatitis report less redness, swelling and itching. Preliminary studies of glabridin-rich extracts exist for hyperpigmentation and melasma.
• Massage and body care: Widely used for soothing and care; it must not carry medical treatment claims.

Important: Swallowing the oil is not a common use and is not recommended. See Section 6 for oral limits of licorice.

4. Use in cosmetics

Formulation notes:

• Glabridin is sensitive to heat, light and oxygen; use dark, airtight packaging and antioxidants such as tocopherol.
• In oil macerates the root must be fully dry; moisture leads to microbial spoilage and rancidity.
• The natural yellow-brown colour can stain fabrics.
• The INCI name varies by supplier (e.g. Glycyrrhiza Glabra Root Extract, or an extract in oil). Verify the correct name in CosIng and in the supplier documents.
• Efficacy claims such as brightening need product-specific supporting data.

5. Safety assessment: general profile

A Cosmetic Product Safety Report is prepared for the final formulation. The framework below summarises the points to evaluate for a licorice root oil raw material; it does not replace a signed report from a qualified assessor.

1. Identity and specification: Plant part, extraction method, carrier oil, glycyrrhizin and glabridin content.
2. Impurities: Heavy metals (Pb, As, Cd, Hg), pesticide residues, mycotoxins, microbiological quality, solvent residues.
3. Toxicological profile: Skin irritation, eye irritation, sensitisation (allergy), phototoxicity, genotoxicity and, where needed, repeated-dose data.
4. Exposure: Product type, amount applied, frequency, body area; calculation of the systemic exposure dose (SED).
5. Margin of safety (MoS): NOAEL / SED; the generally accepted threshold is at least 100.
6. Conclusion and warnings: Conditions of use, age groups and label warnings.

Topical risk summary:

• Systemic absorption through skin is low; glycyrrhizin-related hypertension is not expected from cosmetic use, but should be considered for large amounts applied over wide areas on a continuing basis.
• Allergic contact dermatitis is rare but possible; a patch test is advisable.
• The carrier oil (e.g. hazelnut, almond) may itself be an allergen.
• For use in pregnancy and breastfeeding, the safety assessor's opinion should be obtained.
• Baby and children's products need stricter assessment.

6. Caution with oral use

Long-term, high intake of glycyrrhizin can cause pseudoaldosteronism (raised blood pressure, low potassium, oedema). About 100 mg of glycyrrhizin per day is a frequently cited upper level for adults; sensitive people may react to less. The following people should avoid licorice or consult a doctor: those with hypertension, heart, kidney or liver disease, low potassium, pregnant women, and users of diuretics, corticosteroids, digoxin or blood pressure medicines.

7. European Union (EU) safety and compliance framework

Main legislation: Cosmetic Products Regulation (EC) No 1223/2009.

• Article 3: The product must be safe under normal or reasonably foreseeable use.
• Article 4: A Responsible Person established in the EU is mandatory.
• Article 10 and Annex I: Cosmetic Product Safety Report (CPSR): Part A (safety information) and Part B (safety assessment), prepared and signed by a suitably qualified safety assessor.
• Article 11: The Product Information File (PIF) is kept for 10 years after the last batch is placed on the market.
• Article 8: Good Manufacturing Practice (GMP); compliance with ISO 22716 gives a presumption of conformity.
• Article 13: CPNP notification before placing on the market.
• Article 19: Labelling (INCI list, batch number, PAO, warnings).
• Article 20 and Regulation (EU) 655/2013: Common criteria for product claims.
• Article 23: Reporting of serious undesirable effects.
• Annexes II–VI: Prohibited substances, restricted substances, colourants, preservatives and UV filters. To my knowledge licorice root extract is not listed as a separate entry, but always check the current consolidated text and the CosIng record.
• Guidance: The SCCS Notes of Guidance (current edition) set the assessment method.
• Food and herbal side: Oral use is not cosmetic; it falls under food supplement or traditional herbal medicinal product rules (including the EMA/HMPC monograph), and some licorice-containing foods carry specific warning labels.

8. Türkiye safety and compliance framework

Main legislation: Cosmetics Law No. 5324 and the Cosmetic Products Regulation published in the Official Gazette on 8 May 2023 (No. 32184 bis). The competent authority is the Turkish Medicines and Medical Devices Agency (TİTCK). The regulation is largely aligned with the EU approach.

• Responsible person: A responsible person established in Türkiye must be appointed.
• ÜTS notification: The product is notified through the Product Tracking System (ÜTS) before being placed on the market; company registration is done through EBS and ÜTS.
• Product information file and safety report: Contains formulation, safety assessment and manufacturing information. The report is prepared by a safety assessor with the required qualifications.
• Poison Research Centre: Product safety information must be notified to the relevant centre.
• Turkish label: Mandatory; includes ingredients (INCI), usage warnings and batch information.
• Prohibited/restricted substances: The regulation's annexes follow the EU lists.
• Market surveillance and export: TİTCK inspects; an export certificate for cosmetic products can be requested for exports.
• Supply chain: For wild-harvested licorice root, check collection and permit conditions of the relevant authorities (Ministry of Agriculture and Forestry / General Directorate of Forestry).
• Oral use: Food supplement (Ministry of Agriculture and Forestry) or herbal medicinal product (TİTCK) rules apply; it cannot be sold as a cosmetic.

9. EU versus Türkiye

10. Practical checklist

1. Obtain the COA, specification, carrier oil and glycyrrhizin/glabridin values from the supplier.
2. Have impurity and microbiological analyses done.
3. Get a safety report for the final formula from a qualified assessor.
4. Complete the Responsible Person and CPNP or ÜTS notification for the target market.
5. Review label, claims and warnings; avoid medical treatment claims.
6. Set up an undesirable-effects monitoring system.

Sources and legal note

This text is general information and regulations may change. Before acting, rely on the current official texts (Official Gazette, TİTCK, EUR-Lex, CosIng, EMA) and a qualified safety assessor.